जाजरकोट – राजनीतिमा सधैँ चर्चाको केन्द्रमा रहने जाजरकोटमा यस पटकको चुनावी सरगर्मीले नयाँ उचाइ लिएको छ। विगतका निर्वाचनहरूमा वैशाखी टेकेर नतिजा आफ्नो पक्षमा पारेका दलहरू यसपालि ‘एक्ला-एक्लै’ मैदानमा उत्रिएपछि प्रतिस्पर्धा रोचक र कडा हुने देखिएको छ। विशेषगरी, तीन पटक चुनाव जितेका ‘ह्याभीवेट’ नेता र चुनावी मैदानमा पहिलो पटक उत्रिएका ‘नयाँ अनुहार’ बीचको भिडन्तले जाजरकोटको राजनीतिलाई तताएको छ।

शक्ति बस्नेतले आफूलाई ‘ह्याभीवेट’ नेताको रूपमा प्रस्तुत गरे पनि स्थानीय स्तरमा उनी विरुद्धको असन्तुष्टि सतहमा आएको छ। पूर्वमन्त्री गणेशप्रसाद सिंहले पार्टी त्याग्नु र पूर्वी जाजरकोटको पकड खस्कनुले बस्नेतलाई तेस्रो स्थानमा धकेल्न सक्ने आकलन बलियो बन्दै गएको छ।

 त्रिपक्षीय भिडन्त र मतान्तर

२०७९ सालको समानुपातिक मत परिणामलाई हेर्दा जाजरकोटमा मुख्य तीन शक्तिहरू यसप्रकार छन्:

• नेपाली कांग्रेस: करिब २३,००० मत (पहिलो)

• नेकपा एमाले: करिब १९,००० मत (दोस्रो)

• नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी (तत्कालीन माओवादी): करिब १५,००० मत (तेस्रो)

विगतमा कांग्रेस र एमालेको काँध चढेर चुनाव जितेका शक्तिबहादुर बस्नेतका लागि यसपालि आफ्नै १५ हजार मतलाई जोगाउँदै थप १० हजार मत बटुल्नु फलामको चिउरा चपाउनु सरह देखिएको छ। अर्कोतिर, ४ हजारको मतान्तरमा रहेका कांग्रेस र एमालेबीच सिधा प्रतिस्पर्धा हुने आकलन गरिएको छ।

 कांग्रेस र एमालेका ‘अन्टेस्टेड’ कार्ड: खड्कबहादुर भर्सेस डम्बरबहादुर

यस पटक दुवै ठुला दलले जिल्लामा लोकप्रिय तर संसदीय परीक्षामा ‘अन्टेस्टेड’ (परीक्षण हुन बाँकी) अनुहारलाई अघि सारेका छन्:

• खड्कबहादुर बुढा (कांग्रेस): जाजरकोटका उपसभापति बुढा युवामाझ निकै लोकप्रिय छन्। पश्चिम जाजरकोटको आधा मतदाता रहेको क्षेत्रबाट उनी एक्ला उम्मेदवार हुनुले उनलाई फाइदा पुग्ने देखिएको छ । २०७४ को स्थानीय तहमा झिनो मतले पराजित भए पनि अहिले उनलाई ‘परिवर्तनको संवाहक’ का रूपमा हेरिएको छ।

• डम्बरबहादुर सिंह (एमाले): सिंह पनि जनतामाझ भिजेका नेता हुन्। २०७० र २०७९ मा पराजय भोग्नु परे पनि यसपालि गठबन्धन नहुँदा आफ्नो सुरक्षित मत र अन्य दलको असन्तुष्ट मत तान्ने रणनीतिमा उनी छन्। आफ्नै पालिकामा बलियो पकड हुनु उनको सबल पक्ष हो।

शक्तिबहादुर बस्नेतलाई ‘एन्टी-इन्कम्बेन्सी’ को डर

लगातार तीन पटक चुनाव जितेका नेकपाका नेता शक्तिबहादुर बस्नेत यस पटक रक्षात्मक अवस्थामा देखिएका छन्।

• जनताको हिसाब-किताब: “तीन पटक जिताएर पठाउँदा के भयो?” भन्ने प्रश्न मतदाताले सामाजिक सञ्जाल र सभाहरूमा गरिरहेका छन्।

• आन्तरिक विद्रोह: प्रभावशाली नेता गणेशप्रसाद सिंहले पार्टी छोडेर विद्रोह गर्नु बस्नेतका लागि ठुलो धक्का मानिएको छ, जसको प्रत्यक्ष असर पूर्वी जाजरकोटमा पर्ने निश्चित छ।

• बदलिँदो माहोल: कतिपय ठाउँमा उनी विरुद्ध भएका नाराबाजी र सामाजिक सञ्जालमा आएका भिडियोले उनीप्रति मतदाताको मोहभंग भएको संकेत गर्छ।

 नयाँ शक्ति र साना दलको भूमिका

परम्परागत दलहरूको लुछाचुँडीमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) ले निर्णायक ‘टर्निङ पोइन्ट’ ल्याउन सक्छ। शहरी र युवा मतदाताको झुकाव रास्वपातिर देखिँदा त्यसले कुन दलको मत बढी काट्छ, हारजितको फैसला त्यसैले गर्नेछ। साथै, राप्रपा र विप्लव समूहका उम्मेदवारको व्यक्तिगत लोकप्रियताले पनि केही हजार मत यताउता पार्ने देखिन्छ।

 कसले मार्ला बाजी?

जाजरकोटको चुनावी मैदान अहिले यस्तो मोडमा छ जहाँ:

कांग्रेसले आफ्नो मत जोगाउन सके जित सुनिश्चित देखिन्छ। उनी पश्चिम जाजरकोटका एक्ला उम्मेदवार हुन्, जहाँ करिब आधा मतदाता रहेका छन्। २०७४ को स्थानीय चुनावमा झिनो मतले पराजित भए पनि उनको ‘अन्टेस्टेड’ छवि र युवाहरूमाझको लोकप्रियता कांग्रेसको लागि जितको आधार बन्न सक्छ।

एमालेले कांग्रेस र नेकपाका असन्तुष्ट मत तान्न सके नतिजा उल्ट्याउन सक्छ। अघिल्लो पटक गठबन्धनका विरुद्ध एक्लै लडेर पनि सम्मानजनक मत ल्याएका सिंह यसपालि ‘एक्लो प्रतिस्पर्धा’ मा बाजी मार्ने दाउमा छन्। आफ्नो पालिकामा बलियो पकड र संगठनको इमानदार मत नै उनको मुख्य शक्ति हो।

नेकपा (शक्ति बस्नेत) लाई हारबाट जोगिन र विरासत थाम्न निकै कडा कसरत गर्नुपर्नेछ। सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भइरहेका नाराबाजीका भिडियो र ‘पुरानै अनुहार’ प्रतिको वितृष्णाले उनलाई तेस्रो स्थानमा धकेल्ने जोखिम बढेको राजनीतिक विश्लेषकहरू बताउँछन्।  उनीहरुका अनुसार मतदाताहरूले विगतको कामको हिसाब माग्न थालेका छन्। पूर्वी जाजरकोटका प्रभावशाली नेता गणेशप्रसाद सिंहको विद्रोह बस्नेतका लागि सबैभन्दा ठुलो धक्का सावित हुन सक्छ।

जाजरकोटी मतदाता यसपालि ‘अनुहार’ भन्दा पनि ‘नतिजा’ र ‘परिवर्तन’ को पक्षमा उभिएका देखिन्छन्। त्यसैले यो निर्वाचन विगतको भन्दा निकै रोचक र अप्रत्याशित हुने निश्चित छ।